Rennen naar het Onmogelijke
De mythe van Kuafu (夸父 Kuāfù) is een van de kortste en meest verwoestende verhalen in de Chinese mythologie. Een reus besluit de zon achterna te jagen. Hij rent de hele dag. Hij krijgt dorst. Hij drinkt de Gele Rivier droog. Hij drinkt de Wei Rivier droog. Hij richt zich op het grote meer Daze. Hij sterft voordat hij het bereikt. Zijn wandelstok, in de dood aan de kant gegooid, verandert in een bos van perzikenbomen.
Dat is het hele verhaal. De Shanhaijing (山海经 Shānhǎi Jīng) vertelt het in minder dan vijftig karakters. En die vijftig karakters hebben meer dan tweeduizend jaar lang de Chinese literatuur achtervolgd.
De Tekst
Het "Klassiek van de Regio's Voorbij de Zeeën" in de Shanhaijing vermeldt: "Kuafu racete met de zon. Toen hij op het punt stond deze te bereiken, kreeg hij dorst en ging drinken uit de Gele Rivier en de Wei Rivier. De rivieren waren niet genoeg. Hij ging naar het noorden om te drinken van het Grote Meer. Voordat hij aankwam, stierf hij onderweg van de dorst. Hij verliet zijn staf, die het bos van Deng werd."
De passage is opmerkelijk om wat hij niet bevat: er is geen verklaring waarom Kuafu de zon achterna ging, geen morele commentaar, geen goddelijke interventie, geen redding. De Shanhaijing registreert eenvoudigweg de gebeurtenis — een reus rende, dronk, stierf — alsof het een geologische eigenschap is. Het perzikbos dat hij achterliet, wordt behandeld als de meest opmerkelijke uitkomst, niet zijn dood.
Waarom Rent Hij?
De tekst vermeldt niet waarom Kuafu de zon achterna ging, en deze stilte heeft tweeduizend jaar van interpretatie opgeleverd.
De meest voorkomende lezing is dat Kuafu menselijke ambitie vertegenwoordigt die zijn grenzen overschrijdt. Hij joeg het onmogelijke na en werd door het vernietigd. Deze interpretatie sluit aan bij een confuciaanse wereldbeschouwing die matigheid en het kennen van je plaats waardeert — de hoogmoed van de reus leidde tot zijn neergang en het verhaal dient als een waarschuwing.
Maar er is een andere lezing, even valide en misschien interessanter: Kuafu wist dat hij de zon niet kon vangen, en hij rende toch. In deze versie gaat de mythe niet over falen, maar over de nobelheid van het proberen van het onmogelijke. Kuafu jaagt de zon niet achterna omdat hij dom is. Hij doet het omdat iemand het moet proberen.
De uitdrukking "Kuafu jaagt de zon achterna" (夸父追日 Kuāfù zhuī rì) is een Chinees idioom geworden, en de betekenis ervan verschuift afhankelijk van wie het gebruikt. Voor een voorzichtig persoon betekent het "overschrijd je grenzen niet." Voor een ambitieuze persoon betekent het "streef naar het onmogelijke."
Het Lichaam van de Reus
Kuafu behoort tot een ras van reuzen in de Shanhaijing. Zijn clan, de Kuafu-mensen, bewoont de verre noordelijke gebieden van de mythologische wereld. Ze worden beschreven als enorme wezens — krachtig genoeg om hele rivieren te drinken, hoog genoeg om over bergen te stappen. Hun gigantische gestalte verbindt hen met een breder thema in de Shanhaijing: hoe verder je van het centrum van de beschaving reist, des te vreemder en extremer worden de inwoners.
Reuzen in de Chinese mythologie functioneren anders dan reuzen in westerse tradities. In de Noorse mythologie zijn reuzen vijanden van de goden — chaotische krachten die moeten worden bestreden en ingeperkt. In de Shanhaijing zijn reuzen eenvoudigweg een andere categorie wezens, noch inherent goed, noch slecht. Kuafu wordt niet gestraft voor zijn achtervolging. Hij wordt niet vervloekt door een jaloerse god. Hij bereikt eenvoudigweg de grenzen van wat zelfs een reuselijk lichaam kan doorstaan.
Het Perzikbos: Dood Veranderd
Het mooiste detail van de mythe is het einde. Kuafu's wandelstok — in het moment van zijn dood achtergelaten — wortelt en wordt een bos van perzikenbomen (桃林 táolín). De perziken bieden schaduw en voedsel voor toekomstige reizigers die dezelfde woestenij oversteken die Kuafu doodde.
Deze transformatie is diep betekenisvol in het Chinese mythologische denken. Dood in de Shanhaijing is zelden absoluut. Pangu (盘古 Pángǔ) sterft en zijn lichaam wordt de wereld. Gun (鲧 Gǔn) sterft en zijn zoon Yu komt tevoorschijn uit zijn lijk. Kuafu sterft en er groeit een bos uit zijn staf. Het patroon is consistent: grote wezens bestaan niet gewoonlijk niet meer. Ze transformeren in iets dat de levenden sustaint.
De perzikboom draagt extra symbolische waarde in de Chinese cultuur. Perziken (桃 táo) worden geassocieerd met onsterfelijkheid — de Perziken van Onsterfelijkheid (蟠桃 pántáo) groeien in de tuin van de Koningin Moeder van het Westen (西王母 Xīwángmǔ). Door te transformeren in een perzikbos, creëert Kuafu's dood een kleine echo van het paradijs — een stuk overvloed, geassocieerd met onsterfelijkheid, geboren uit sterfelijk falen. Ga verder met De Helden van de Shanhaijing: Stervelingen die Goden Uitdaagden en Winnen (Meestal).
Het Kortste Epische Verhaal van de Shanhaijing
Wat de Kuafu-mythe zo krachtig maakt, is de compressie. De Shanhaijing besteedt geen paragrafen aan Kuafu's emoties, zijn motivaties of het spektakel van de achtervolging. Het geeft je de feiten — rende, dronk, stierf, bos — en laat je zelf de betekenis aanbrengen.
Dit is kenmerkend voor de stijl van de Shanhaijing. De tekst is een catalogus, geen roman. Het registreert wonderen zoals een naturalist soorten registreert: kort, precies, zonder te redeneren. Maar de beknoptheid van de Kuafu-invoer is wat het onvergetelijk maakt. Elk onnodig woord is verwijderd, waardoor alleen de pure boog van ambitie, inspanning, uitputting en transformatie overblijft.
Moderne Chinese dichters en essayisten keren keer op keer terug naar Kuafu omdat de mythe eindeloos interpreteerbaar is. Gaat het over de nutteloosheid van menselijke inspanning? De schoonheid van menselijke inspanning? De manier waarop de dood het leven voedt? De relatie tussen ambitie en zelfdestructie? Het antwoord hangt af van wie je bent wanneer je het leest — wat het kenmerk is van een mythe die haar onsterfelijkheid heeft verdiend, zelfs al deed haar held dat niet.