Het Precisieprobleem
De Shanhaijing is opmerkelijk nauwkeurig over geografie. Het geeft afstanden tussen bergen in li (里). Het beschrijft de richting van rivieren. Het benoemt de zeeën die de bekende wereld omringen. Het leest, in veel passages, als een geografische enquête.
Maar de geografie komt niet overeen met de realiteit. Bergen die als 300 li uit elkaar worden beschreven, komen niet overeen met bekende bergen die 300 li uit elkaar liggen. Rivieren die in de tekst naar het oosten stromen, stromen in werkelijkheid naar het westen. Zeeën die in het noorden zouden moeten liggen, liggen in het zuiden. Lezers vonden ook De Vier Zeeën en de Vorm van de Oude Chinese Wereld.
Dit heeft twee scholen van interpretatie voortgebracht. De ene zegt dat de Shanhaijing echte geografie beschrijft die door de tijd, kopieerfouten en veranderingen in het landschap is vervormd. De andere zegt dat de Shanhaijing een imaginaire geografie beschrijft die nooit bedoeld was om overeen te komen met de echte wereld.
De Vijf Richtingen
De Shanhaijing organiseert zijn wereld volgens de vijf kardinale richtingen van de Chinese kosmologie: oost, zuid, west, noord en centrum. Elke richting heeft zijn eigen bergen, zijn eigen wezens, zijn eigen geesten en zijn eigen karakter.
Het oosten wordt geassocieerd met de zee en met zonsopgang — het is de richting van het begin. Het westen wordt geassocieerd met de Moederkoningin van het Westen en met de Kunlun-berg — het is de richting van de onsterfelijkheid. Het noorden is koud en gevaarlijk. Het zuiden is heet en vreemd. Het centrum is de bekende wereld — China zelf.
Dit raamwerk van vijf richtingen is niet geografisch. Het is kosmologisch. De Shanhaijing in kaart brengt niet de aarde. Het in kaart brengt het universum — een universum waarin richting morele en spirituele betekenis heeft.
De Overzeese Landen
De meest fantastische secties van de Shanhaijing beschrijven de landen voorbij de zeeën — de Overzeese Landen (海外, hǎiwài). Deze omvatten:
Het Land van de Giganten — Waar mensen dertig voet hoog zijn.
Het Land van de Kleine Mensen — Waar mensen één voet hoog zijn.
Het Land van de Lange Armen — Waar mensen armen hebben die de grond raken.
Het Land van Één Oog — Waar mensen een enkel oog in het midden van hun voorhoofd hebben.
Deze beschrijvingen zijn geïnterpreteerd als verkrampte verslagen van echte buitenlandse volken, als pure fantasie en als allegorische beschrijvingen van verschillende menselijke types. Geen van deze interpretaties is volledig bevredigend, wat deel uitmaakt van de blijvende fascinatie van de tekst.
Moderne Pogingen tot Inkaartbrengen
In de 20e en 21e eeuw hebben verschillende geleerden geprobeerd kaarten te maken op basis van de beschrijvingen in de Shanhaijing. De meest ambitieuze beweren dat de tekst niet alleen China beschrijft maar de gehele wereld — inclusief de Amerika's, Afrika en Europa.
Deze beweringen worden niet serieus genomen door mainstream geleerden. Het bewijs is dun, de methodologie is twijfelachtig, en de conclusies vereisen dat men de vele passages negeert die niet passen bij de voorgestelde kaarten.
Maar de pogingen zelf zijn interessant. Ze demonstreren de aanhoudende menselijke wens om orde te vinden in de Shanhaijing — om te geloven dat de nauwkeurige afstanden en richtingen moeten overeenkomen met iets reëels, zelfs als we niet kunnen achterhalen wat dat is.
De Waarde van Oninkaartbare Geografie
Misschien is de geografie van de Shanhaijing waardevol precies omdat deze niet kan worden ingetekend. Een tekst die een wereld beschrijft die niet bestaat, dwingt de lezer om zich voor te stellen — om een mentale landschap te construeren dat volledig van henzelf is. De Shanhaijing is geen kaart. Het is een uitnodiging om je voor te stellen hoe een kaart van het onmogelijke eruit zou zien.
---Je vindt het misschien ook leuk:
- De Ruomu Boom: Waar de Zonnen Ondergaan - Gonggong Breekt de Zuil van de Hemel - De Vier Zeeën en de Vorm van de Oude Chinese Wereld