Vẽ Những Điều Không Thể
Shanhaijing mô tả các sinh vật bằng từ ngữ. Từ ngữ có tính mơ hồ — "một quái thú giống ngựa với đầu trắng và các dấu vằn như hổ" có thể được hình dung theo vô vàn cách khác nhau. Sự mơ hồ này đã khiến Shanhaijing trở thành một trong những văn bản được minh họa nhiều nhất trong lịch sử Trung Quốc, vì mỗi thế hệ nghệ sĩ đều cảm thấy cần thiết phải thể hiện những gì mà từ ngữ ấy mang lại. Các độc giả cũng thích Hình Ảnh Minh Họa Shanhaijing: Các Nghệ Sĩ Đã Tưởng Tượng Điều Không Tưởng Tượng Trong Hai Ngàn Năm.
Kết quả của điều này thật sự thú vị không phải vì độ chính xác (không có hình dung "chính xác" nào về một sinh vật hư cấu) mà vì những gì chúng phản ánh về các nghệ sĩ và thời đại của họ.
Những Minh Họa Cổ Điển
Các hình minh họa Shanhaijing cổ nhất còn tồn tại có từ thời Minh (1368-1644), mặc dù đã có những tài liệu tham khảo về minh họa từ rất sớm. Những hình minh họa cổ điển này chia sẻ một phong cách đặc biệt: các sinh vật được vẽ bằng những nét mực đơn giản, với độ bóng tối thiểu và góc nhìn phẳng.
Phong cách cổ điển coi các sinh vật như các mẫu vật — mỗi mẫu được đặt ngay giữa trang, hướng về người xem, không có bối cảnh hay nền tảng nào. Phương pháp này mang tính bách khoa hơn là kể chuyện. Nghệ sĩ đang tiến hành ghi chú, không phải kể chuyện.
Phong cách này phản ánh chức năng ban đầu của văn bản như một khảo sát địa lý. Các hình minh họa là ghi chép hiện trường, không phải là nghệ thuật. Chúng ghi lại những gì mà sinh vật trông như thế nào để một người du hành có thể nhận ra.
Những Phát Triển Thời Nhà Thanh
Các nghệ sĩ minh họa thời Nhà Thanh (1644-1912) đã thêm chi tiết, bối cảnh và kịch tính. Các sinh vật được thể hiện trong môi trường sống của chúng — núi non, sông ngòi, rừng rậm. Một số hình minh họa bao gồm hình người để tạo tỷ lệ. Phong cách này trang trí hơn, với sự chú ý tỉ mỉ đến độ nhung của lông, hoa văn của lông vũ, và các yếu tố phong cảnh.
Các hình minh họa thời Nhà Thanh còn cho thấy nhiều biểu cảm cảm xúc hơn. Các sinh vật cổ điển thì trung lập — chúng chỉ đơn giản tồn tại. Trong khi đó, các sinh vật thời Nhà Thanh thì gầm gừ, vồ lấy và thể hiện tính cách. Sự thay đổi này phản ánh sự thay đổi trong cách mà Shanhaijing được đọc: ít như một văn bản tham khảo hơn và nhiều hơn như một hình thức giải trí.
Những Diễn Giải Hiện Đại
Các nghệ sĩ hiện đại Trung Quốc đã tái tưởng tượng các sinh vật Shanhaijing bằng mọi phương tiện có sẵn: vẽ kỹ thuật số, mô hình 3D, hoạt hình và thiết kế trò chơi điện tử. Kết quả trải dài từ hình ảnh gần gũi với thực tế (các sinh vật này sẽ trông như thế nào nếu chúng là những động vật thật?) đến phong cách hóa (chúng sẽ trông ra sao trong một bộ phim của Studio Ghibli?).
Những diễn giải hiện đại thú vị nhất là những tác phẩm mà thực hiện các mô tả của văn bản một cách trực tiếp và làm rõ các tác động sinh học. Một con chim chỉ có một cánh thì không thể bay một mình — vậy nó di chuyển bằng cách nào? Một con rắn có hai đầu chắc chắn phải có hai bộ não — chúng có đồng ý với nhau không? Những câu hỏi này tạo ra các thiết kế sinh vật vừa trung thành với văn bản vừa độc đáo.
Kết Nối Với Trò Chơi Điện Tử
Các sinh vật Shanhaijing đã trở thành một nguồn tài liệu chính cho các trò chơi điện tử Trung Quốc. Các trò chơi như Genshin Impact, Black Myth: Wukong, và...