Nüwa (女娲 Nǚwā) is de godin die op een middag verveeld raakte en besloot mensen te maken. Dat is natuurlijk een te simpele uitleg, maar de kern van de mythe komt echt neer op een goddelijke entiteit die naar een lege wereld kijkt en denkt dat deze gezelschap nodig heeft. Wat ze daarna deed — mensen vormen uit gele aarde, en vervolgens lui worden en modder van een touw afschudden om ze massa te produceren — is een van de meest menselijke scheppingsverhalen in welke mythologie dan ook.
De Klei en het Touw
De oudste gedetailleerde versie van de scheppingsmythe komt uit de Fengsu Tongyi (风俗通义 Fēngsú Tōngyì), een tekst uit de Han-dynastie van Ying Shao (应劭 Yīng Shào), geschreven rond 195 n.C. Het verhaal gaat als volgt:
Nadat hemel en aarde waren gescheiden (door Pangu, in sommige versies), liep Nüwa alleen door de lege wereld. Ze kwam aan de oever van een rivier, zag haar reflectie in het gele water en begon figuren te vormen uit de gele klei (黄土 huángtǔ) aan de rand van de rivier. Ze beeldhouwde elk figuur zorgvuldig — armen, benen, gezicht, vingers — en toen ze op hen blies, kwamen ze tot leven.
Maar dit was langzaam werk. Eén figuur tegelijk, elk met de hand vervaardigd. Nüwa keek naar de uitgestrektheid van de lege aarde en realiseerde zich dat ze hier eeuwig mee bezig zou zijn. Dus pakte ze een touw (of wijnstok — de tekst zegt 绳 shéng), doopte het in de modder en schudde het af. Elke druppel die viel, werd een persoon.
Hier begint het politiek geladen te worden: de met de hand gemaakte figuren werden de nobelen en aristocraten (贵人 guìrén). De met het touw afgeschudde figuren werden de gewone mensen (凡人 fánrén). De oude Chinese klassenstructuur, gerechtvaardigd door de scheppingsmythe. Handig, dat.
Nüwa Voor de Scheppingsmythe
Het scheppingsverhaal is eigenlijk een relatief late toevoeging aan de mythologie van Nüwa. In de Shanhai Jing (山海经 Shānhǎi Jīng) verschijnt ze zonder enige scheppingsvertelling. De tekst vermeldt "女娲之肠" (Nǚwā zhī cháng) — "de darmen van Nüwa" — die zich na haar dood in tien goden transformeerden. Dat is het. Geen klei, geen mensen, alleen goddelijke darmen die goden worden.
De Chu Ci (楚辞 Chǔcí, "Liederen van Chu"), daterend uit de 4e–3e eeuw v.Chr., stelt een provocerende vraag via de dichter Qu Yuan (屈原 Qū Yuán):
> 女娲有体，孰制匠之？
"Nüwa had een lichaam — wie heeft haar gemaakt?"
Als Nüwa mensen maakte, wie maakte Nüwa? De tekst geeft geen antwoord. Het stelt alleen een vraag. Tweeduizend jaar later, stellen we die vraag nog steeds.
De Lucht Repareren: De Andere Helft van het Verhaal
De meeste mensen kennen Nüwa als de schepper van de mensheid, maar haar andere grote mythe is waarschijnlijk dramatischer. De Huainanzi (淮南子 Huáinánzǐ) vertelt het verhaal:
De watergod Gonggong (共工 Gònggōng), in woede na het verliezen van een strijd om de suprematie, sloeg met zijn hoofd tegen Buzhou Berg (不周山 Bùzhōu Shān), een van de pilaren die de lucht ondersteunden. De pilaar brak. De lucht barstte open. Vuur en overstroming verwoestten de aarde. De wereld was ten einde.
Nüwa trad op. Zij:
1. Smolt vijfkleurige stenen (五色石 wǔsè shí) om de gebroken lucht te repareren 2. Sneed de poten van een reuzenschildpad (鳌 áo) af om de gebroken pilaar te vervangen 3. Brandde riet om de overstromingswaters te dempen 4. Doodde een zwarte draak (黑龙 hēilóng) die de mensen terroriseerde
De vijfkleurige stenen zijn bijzonder interessant. De Huainanzi specificeert vijf kleuren — blauw/groen (青 qīng), rood (赤 chì), geel (黄 huáng), wit (白 bái), en zwart (黑 hēi) — die overeenkomen met de Vijf Elementen (五行 wǔxíng) en de vijf richtingen. Nüwa was niet alleen een gat aan het dichten; ze herstelde de kosmische orde met de fundamentele bouwstenen van het universum.
De Vraag over het Slangenlichaam
Klassieke teksten beschrijven Nüwa consequent als een met een mensenbovenlichaam en een slangonderlichaam (人首蛇身 rénshǒu shéshēn). Han-dynastie steenhouwwerk toont haar vaak zo, vaak verwoven met Fuxi (伏羲 Fúxī), haar broeder-echtgenoot, met hun slangenstaarten samengevlochten. Overigens: Pangu en het Kosmische Ei: De Chinese Scheppingsmythe.
| Kenmerk | Nüwa 女娲 | Fuxi 伏羲 | |-------------|-------------------|-------------------| | Lichaam | Mens-slang hybride | Mens-slang hybride | | Symbool | Kompas (规 guī) | Vierkant (矩 jǔ) | | Domein | Aarde, schepping | Hemel, beschaving | | Uitvinding | Mensen, huwelijk | Schrift, vissen, koken |Het kompas en het vierkant zijn significant — ze vertegenwoordigen de instrumenten van kosmische orde. Nüwa met haar kompas tekent de cirkels van de hemel; Fuxi met zijn vierkant meet de hoeken van de aarde. Samen stellen ze de fundamentele geometrie van het universum vast. Je kunt deze beelden zien op Han-dynastie grafsteen schilderijen in de provincies Shandong en Sichuan.
Waarom Gele Klei?
De keuze voor gele aarde is niet willekeurig. Het bekken van de Gele Rivier (黄河流域 Huánghé Liúyù) — de wieg van de Chinese beschaving — wordt gekenmerkt door de lössbodem, een fijne gele slib die ongelooflijk vruchtbaar en gemakkelijk te vormen is. De mensen die deze mythe voor het eerst vertelden, leefden in en op gele aarde. Hun huizen waren ervan gemaakt. Hun gewassen groeiden erin. Natuurlijk gebruikte hun scheppingsgodin het om mensen te maken.
Er is ook een kleurensymboliek in het spel. Geel (黄 huáng) is de kleur van het centrum in de Chinese kosmologie, geassocieerd met het aardse element en met de keizer. Mensen, gemaakt van gele klei, zijn letterlijk kinderen van de aarde — gegrond, centraal, verbonden met de grond.
Nüwa's Erfenis in de Chinese Cultuur
Nüwa's invloed strekt zich veel verder uit dan de mythologie:
- Huwelijksgewoonten: Ze wordt traditioneel gecrediteerd met het uitvinden van het huwelijk (制婚姻 zhì hūnyīn), en sommige regio's roepen nog steeds haar naam aan in huwelijksceremonies - De Nüwa-tempel (娲皇宫 Wāhuáng Gōng) in de provincie Hebei, gebouwd in een klif, is sinds de Noordelijke Qi-dynastie (550–577 n.C.) een pelgrimsoord - Literatuur: In "Reis naar het Westen" (西游记 Xīyóu Jì) wordt gezegd dat de steen die Sun Wukong baart, een van Nüwa's overgebleven stenen voor het repareren van de lucht is - Moderne media: De geanimeerde film "New Gods: Nezha Reborn" (新神榜：哪吒重生) uit 2021 en talloze games bevatten Nüwa als personageDe connectie met Sun Wukong (孙悟空 Sūn Wùkōng) is bijzonder leuk. De meest rebelse figuur in de Chinese literatuur werd geboren uit een steen die overbleef van de meest onzelfzuchtige daad van reparatie in de Chinese mythologie. Daar zit ergens een proefschrift in.
Een Godin die Werkt
Wat me het meest opvalt aan Nüwa is dat ze een werkende godin is. Ze creëert niet vanuit een troon of met een zwaai van haar hand. Ze komt in de modder. Ze smelt stenen. Ze snijdt schildpadpoten af. Ze brandt riet. Elke handeling van schepping en reparatie omvat fysieke arbeid, en de teksten schuwen het niet om te laten zien dat ze moe wordt — vandaar de touwafkorting.
In een mythische traditie waarin veel goden afstandelijk en bureaucratisch zijn, is Nüwa op de grond. Ze ziet een probleem en lost het op. Ze ziet een lege wereld en vult deze. Geen commissie vergaderingen, geen hemelse papierwerk. Gewoon een godin, wat klei, en de wil om iets tot leven te brengen.
---Je vindt deze misschien ook leuk:
- Kunlun Berg: Waar de Hemel de Aarde Ontmoet in de Chinese Mythologie - De Geïllustreerde Shanhaijing: Hoe Kunstenaar Al Twee Duizend Jaar het Onvoorstelbare Hebben Beeldend - Kunlun Berg: De As van het Chinese Kosmos