Helden Die Niet Weten Wanneer Ze Moeten Stoppen
De helden van de Shanhaijing en verwante mythologische teksten delen een gemeenschappelijke eigenschap: ze ondernemen dingen die duidelijk onmogelijk zijn, en ze stoppen niet wanneer het voor de hand ligt dat ze zullen falen.
Dit is geen domheid. Het is een specifieke vorm van heldendom die in de Chinese mythologie gewaardeerd wordt — de bereidheid om alles op te offeren voor een zaak, zelfs wanneer succes niet gegarandeerd is. Vooral wanneer succes niet gegarandeerd is. Dit sluit goed aan bij Yi de Boogschutter: De Man Die Negen Zonnen Neerschoot.
Yi de Boogschutter (后羿)
Eens verschenen er tien zonnen tegelijkertijd aan de hemel, de aarde verbrandend en gewassen verhongerend. Yi, een goddelijke boogschutter, schoot er negen naar beneden en liet er slechts één over om de wereld te verlichten.
Het verhaal is eenvoudig, maar de implicaties zijn radicaal. Yi vroeg geen toestemming aan de goden. Hij onderhandelde niet. Hij zag een probleem — te veel zonnen — en loste het op met geweld. Het feit dat de zonnen goddelijke wezens waren, weerhield hem niet.
Het verhaal van Yi gaat over de legitimiteit van actie in het gezicht van kosmische onrechtvaardigheid. Wanneer de natuurorde faalt — wanneer de lucht zelf een bedreiging wordt — is een held iemand die het fixeert, ongeacht wiens autoriteit ze schenden.
Gun en de Gestolen Aarde (鲧)
Gun kreeg de taak om een catastrofale overstroming te stoppen. Hij stal xirang (息壤) — zichzelf uitbreidende goddelijke aarde — uit de hemel en gebruikte het om dammen te bouwen. De Opperste God was woedend om de diefstal en liet Gun executeren.
Maar de aarde werkte. De dammen hielden stand. En Gun's zoon, Yu de Grote (大禹), voltooide het overstromingsbeheersingsproject met legitieme methoden en werd uiteindelijk de oprichter van de Xia-dynastie.
Het verhaal van Gun gaat over de prijs van het doen van het juiste via de verkeerde middelen. Hij redde mensen. Hij overtrad ook de goddelijke wet. Hij werd bestraft voor de overtreding, hoewel de overtreding noodzakelijk was. De Chinese mythologie lost deze spanning niet op — het presenteert het als een oprecht dilemma.
Kuafu Achtervolgt de Zon (夸父)
Kuafu was een reus die besloot de zon achterna te jagen. Hij rende westwaarts, steeds dichterbij komend, maar de hitte maakte hem wanhopig dorstig. Hij dronk de Gele Rivier droog. Hij dronk de Wei Rivier droog. Hij had nog steeds dorst. Hij stierf voordat hij de zon bereikte. Zijn wandelstok transformeerde in een perzikbos.
Dit is de meest ambiguïteit van de heldenmythen. Is Kuafu heroïsch of dwaas? Hij probeerde iets onmogelijks en stierf in de poging. Maar zijn dood was niet zinloos — het perzikbos dat hij achterliet voedde toekomstige reizigers.
De Chinese uitdrukking "夸父追日" (Kuāfù zhuī rì — "Kuafu achtervolgt de zon") wordt gebruikt om iemand te beschrijven die een onmogelijke doelstelling nastreeft. Het is niet helemaal complimentair, maar ook niet helemaal kritisch. Er is bewondering vermengd met medelijden.
Het Patroon
De helden van de Shanhaijing worden niet beloond voor hun heldendom. Yi werd uiteindelijk gedood. Gun werd geëxecuteerd. Kuafu stierf van de dorst. De mythologie belooft niet dat het doen van de juiste dingen goed zal aflopen.
Wat het belooft, is dat het doen van de juiste dingen ertoe doet, ongeacht de uitkomst. De held wordt gedefinieerd, niet door succes, maar door de bereidheid om te handelen. Dit is een somberder, eerlijker vorm van heldendom dan het Westerse model, waar de held doorgaans wint — en het resoneert omdat het overeenkomt met hoe de wereld daadwerkelijk werkt.
---Misschien vind je ook leuk:
- Het Ontdekken van de Vervloekte Wezens van Shanhaijing: Mythen, Wezens en Landen - De Geografie van de Shanhaijing: Het in Kaart Brengen van een Wereld Die Niet Bestaat - Kuafu Achtervolgt de Zon: De Reus