Hollywood Ontdekt de Shanhaijing (Soort Van)
Hollywood heeft tientallen jaren Griekse, Noorse en Egyptische mythologie ontgonnen voor blockbuster-materiaal. Chinese mythologie — een van de rijkste, meest complexe mythologische systemen ter wereld — is tot voor kort grotendeels genegeerd. Toen Westerse studio's eindelijk hun aandacht naar het Oosten wendden, varieerden de resultaten van eerbiedige aanpassing tot beschamende culturele mix-ups die Chinese kijkers deden blozen.
De Shanhaijing (山海经 Shānhǎi Jīng) alleen al bevat genoeg materiaal voor honderd films: kosmische draken, veranderlijke vossen, reuzen die de zon achternajagen, bergen die lopen, en een onderwaterpaleissysteem dat uitgebreider is dan wat Atlantis ooit te bieden had. Waarom heeft Hollywood het zo moeilijk gehad om het goed te doen?
Mulan: De Pionier
Disney's animatie Mulan uit 1998 was de eerste grote Hollywoodfilm die voornamelijk putte uit Chinese bronnen. Het verhaal van Hua Mulan (花木兰 Huā Mùlán) — een vrouw die zich verkleedt als man om de plaats van haar vader in het leger in te nemen — komt uit de Ballade van Mulan, een volkslied dat dateert uit de Noordelijke Wei-dynastie (386–534 n.Chr.).
De geanimeerde versie voegde een pratende draak genaamd Mushu, krekels als sidekicks en muzikale nummers toe. Geen van deze komen voor in de originele legende. Chinese kijkers hadden gemengde reacties — het verhaal was bekend, maar de uitvoering voelde duidelijk Amerikaans aan. De draak Mushu, in het bijzonder, leek geenszins op de majestueuze long (龙 lóng) uit de Chinese mythologie. Hij was een grappenmakende hagedis in de Eddie Murphy-traditie, wat ruwweg gelijkstaat aan het veranderen van Zeus in een stand-up comedian.
De live-action remake uit 2020 probeerde te corrigeren door Mushu te verwijderen en een fenixgeest toe te voegen, met verwijzing naar de Fenghuang (凤凰 fènghuáng). Het resultaat was cultureel respectvoller maar ook narratief verwarrender — de film probeerde het concept van qi (气 qì) als een bovennatuurlijk krachtsysteem op te nemen zonder echt uit te leggen wat qi betekent in de Chinese filosofische traditie.
Kung Fu Panda: Per ongeluk Goed
Ironisch genoeg was een van de meest succesvolle Hollywoodadaptaties van de Chinese cultuur helemaal niet gebaseerd op een specifieke mythe. Kung Fu Panda (2008) leende vrijelijk van Chinese filosofische concepten — de Draak Scroll, het concept van de Draak Krijger (龙武士 Lóng Wǔshì), het idee dat er geen geheim ingrediënt is — en verpakte ze in een verhaal dat door Chinese kijkers in grote meerderheid werd omarmd.
De film had succes omdat het de onderliggende filosofie respecteerde in plaats van de Chinese cultuur te behandelen als een kostuum dat over een standaard Westers plot werd gegooid. Wanneer Po de Draak Scroll opent en niets dan zijn eigen reflectie ziet, ervaart hij een oprechte ingeving uit het Chan Boeddhisme (禅宗 Chánzōng): de schat die je zoekt is al in je. Dat is geen Hollywood-uitvinding. Dat is een tweeduizend jaar oude les.
Shang-Chi: De MCU Betreedt de Mythologie
Marvel's Shang-Chi en de Legende van de Tien Ringen (2021) markeerde Hollywood's meest ambitieuze poging om de Chinese mythologie te integreren in een blockbuster-franchise. De film biedt een dorp genaamd Ta Lo — een verborgen mythische rijk geïnspireerd door de Tao (道 Dào) — bevolkt door wezens uit de Chinese mythologie, waaronder een Grote Beschermer die lijkt op een traditionele Chinese draak en een zielenverdelgend wezen met visuele echo's van de Hundun (混沌 hùndùn), het chaosbeest van de Shanhaijing.
De film verwijst ook naar het concept van mythische verborgen werelden, wat direct verband houdt met de beschrijvingen van paradijzen in de Shanhaijing, zoals de Kunlunberg (昆仑山 Kūnlún Shān) en het Penglai-eiland (蓬莱 Pénglái) — plaatsen die bestaan buiten het bereik van gewone stervelingen, alleen toegankelijk voor helden en onsterfelijken.
Shang-Chi is niet perfect — het filtert nog steeds de Chinese mythologie door een Marvel-formule die om vechtscènes elke vijftien minuten vraagt. Maar het vertegenwoordigt oprechte vooruitgang. De mythologische wezens lijken een plek te hebben in een Chinese mythologische context, in plaats van een verkleurde versie te zijn van Westerse draken.
Het Vertaalprobleem
De fundamentele uitdaging waarmee Hollywood wordt geconfronteerd met Chinese mythologie is vertaling — niet alleen linguïstisch, maar ook conceptueel. Chinese mythologie werkt niet met dezelfde aannames als Westerse mythologie.
In de Griekse mythologie hebben goden menselijke persoonlijkheden en raken ze betrokken in kleine vetes. In de Noorse mythologie bouwt alles op naar Ragnarok, een climax van een laatste strijd. Deze structuren vertalen gemakkelijk naar Hollywood's driedelige formule. Als dit je interesseert, kijk dan eens naar Shanhai Jing in Moderne Kunst: Hedendaagse Illustraties van Oude Beesten.
Chinese mythologie is anders. De Shanhaijing is geen verhaal — het is een catalogus. De Daoïstische filosofische traditie waardeert wu wei (无为 wúwéi), non-actie, wat het tegenovergestelde is van waar Hollywood-blockbusters op zijn gebouwd. Het concept van het Mandaat van de Hemel (天命 tiānmìng) houdt traag moreel verval in, in plaats van dramatische confrontaties met schurken.
Om Chinese mythologie succesvol aan te passen, zou Hollywood zijn verteltemplates opnieuw moeten overdenken — iets dat de industrie pas net begint te doen.
De Chinese Filmindustrie Antwoordt
Terwijl Hollywood voorzichtig de Chinese mythologie benadert, duikt de eigen filmindustrie van China er met twee benen in. Films zoals Ne Zha (哪吒 Nézhā, 2019) en Jiang Ziya (姜子牙 Jiāng Zǐyá, 2020) putten rechtstreeks uit de Fengshen Yanyi (封神演义 Fēngshén Yǎnyì), de Ming-dynastie roman die de oorlogen tussen goden catalogiseert. De blockbuster uit 2023, Creation of the Gods, paste hetzelfde bronmateriaal aan met een immense budget en visuele effecten van Hollywood-kwaliteit.
Deze films hoeven niet uit te leggen wat een draak is, wat de Jade Keizer (玉皇大帝 Yùhuáng Dàdì) doet, of waarom de Negen-Haarkots (九尾狐 jiǔwěihú) gevaarlijk is. De culturele context is ingebouwd in het publiek. Dit geeft Chinese filmmakers een enorme voorsprong bij het aanpassen van hun eigen mythologie — een voordeel dat Hollywood, hoe goed bedoelt ook, nooit volledig kan repliceren.
Wat Komt Volgend
De meest veelbelovende ontwikkeling is niet Hollywood dat Chinese mythologie aanpast — het zijn Chinese studio's die mythologische films creëren met wereldwijde distributie. Terwijl streamingplatforms geografische grenzen vervagen, krijgen kijkers wereldwijd directe toegang tot Chinese mythische cinema zonder de Hollywood-vertalingslaag.
De Shanhaijing heeft twee duizend jaar gewacht op de visuele technologie om zijn wezens recht te doen. De vraag is niet langer of deze verhalen wereldwijde kijkers zullen bereiken, maar wie ze zal vertellen — en of het vertellen de complexiteit zal eren die Chinese mythologie een van de grootste verbeeldingsprestaties van de mensheid maakt.
---Je vindt dit misschien ook leuk:
- De Vier Bewaker Beesten: Azurendraak, Witte tijger, Vermiljoen Vogel, Zwarte Schildpad - Da Yu Beheerst de Overstromingen: Ingenieurswetenschap Ontmoet Mythologie - Shanhai Jing Wezens in Moderne Videogames — Shanhai Perspektief