Góra, która nie jest górą
Istnieje rzeczywisty łańcuch górski Kunlun w zachodnich Chinach, rozciągający się wzdłuż północnej krawędzi Tybetańskiego Plateau. Jest imponujący — szczyty powyżej 7000 metrów, lodowce, ogromna pustka.
Jednak Kunlun w chińskiej mitologii to coś zupełnie innego. To oś mundi — kosmiczny filar łączący ziemię z niebem. To ogród bogów. To miejsce, gdzie rosną brzoskwinie nieśmiertelności, gdzie Królowa Matka Zachodu organizuje swoje legendarne uczty i gdzie Żółta Rzeka ma swoje mityczne źródło.
Shanhaijing opisuje Kunlun jako górę z jadeitu, otoczoną rzeką ognia, strzeżoną przez istotę o nazwie Lushu (陆吾) — byt z ciałem tygrysa, dziewięcioma ogonami i ludzką twarzą. Dotarcie tam nie zależy od geografii. To kwestia godności.
Ogród Królowej Matki
Xi Wangmu (西王母), Królowa Matka Zachodu, rządzi Kunlun. W najstarszych tekstach jest postacią budzącą grozę — z dzikimi włosami, z ogonem lamparta i zębami tygrysa, przewodniczącą zarazom i karom. W okresie Dynastii Han została udomowiona i stała się elegancką boginią, organizującą kolacje dla nieśmiertelnych.
Jej ogród zawiera Brzoskwinie Nieśmiertelności (蟠桃, pántáo), które dojrzewają raz na trzy tysiące lat. Gdy dojrzeją, urządza ucztę — słynną Ucztę Brzoskwiń (蟠桃会) — i zaprasza wszystkich bogów i nieśmiertelnych do jedzenia.
Kradzież tych brzoskwiń przez Sun Wukonga w Wędrówce na Zachód jest jednym z najsłynniejszych epizodów w chińskiej literaturze. Jednak brzoskwinie istniały w mitologii długo przed tym, jak Wu Cheng'en napisał o nich. Reprezentują podstawowe chińskie zafascynowanie długowiecznością i kuszącą możliwością, że śmierć może być opcjonalna.
Kunlun w Shanhaijing
Klasyka gór i mórz opisuje Kunlun w chłodnym, rzeczowym tonie, którego używa dla wszystkiego, co sprawia, że opisy są jeszcze bardziej uderzające:
Góra ma 800 li obwodu i 10 000 ren wysokości. Na jej szczycie rośnie zboże o wysokości czterdziestu stóp. Są tam drzewa jadeitowe, drzewa perłowe i drzewa, które nigdy nie umierają. Góra ma dziewięć bram, z których każda jest strzeżona przez Bestię Kaiming (开明兽), mającą dziewięć głów z ludzkimi twarzami.
Te opisy nie są metaforyczne. Shanhaijing przedstawia je jako fakty geograficzne, co jest częścią tego, co czyni tekst tak fascynującym — nie rozróżnia między rzeczywistym a mitycznym, ponieważ dla jego autorów nie istniało takie rozróżnienie.
Dlaczego Kunlun ma znaczenie
Każda kultura ma swoją świętą górę — Olimp, Synaj, Meru. Kunlun pełni tę samą funkcję w chińskiej kosmologii: to miejsce, gdzie ludzki świat styka się z boskim. Jeśli Cię to interesuje, sprawdź Geografię Shanhaijing: Mapowanie świata, który nie istnieje.
Jednak Kunlun ma osobliwą cechę, która odzwierciedla chińskie wartości szczególnie. To nie tylko dom bogów. To ogród. Nacisk nie jest położony na władzę czy osąd, ale na uprawę — hodowanie rzeczy, pielęgnowanie, cierpliwą pracę nad sprawianiem, aby brzoskwinie dojrzewały przez trzy tysiące lat.
To bardzo chiński sposób wyobrażania sobie raju.
---Możesz też polubić:
- Kuafu goni słońce: Olbrzym - Shanhaijing w grach wideo i anime - Najniebezpieczniejsze ziemie w Shanhaijing