Nuwa, İnsanı Kildan Yaratıyor

Nuwa yaratılış mitinde çoğu anlatıda göz ardı edilen bir ayrıntı var ve hikayenin en ilginç kısmı bu.

Nuwa (女娲, Nǚ Wā) — insanlığı yaratan yılan bedenli tanrıça — önce dikkatlice her bir insan figürünü sarı kilden şekillendirerek başladı, bir seferde bir tane. Yüzlerini, kollarını, özelliklerini biçimlendirdi. Her biri bir sanat eseri idi. Bu ilk insanlar güzellerdi, güçlüydü ve zekiydi.

Sonra sıkıldı.

Ya da yoruldu. Ya da sabırsızlandı. Metinler, duygusal durumunun tam olarak ne olduğunu net bir şekilde belirtmiyor ama sonuç aynı: Nuwa, bir ipi çamurun içine batırdı ve fırlattı. İpten fırlayan damlalar da insan oldu — ama daha kaba, daha az özenle yapılmış, daha az titiz bir şekilde.

Mite göre, elle şekillendirilmiş insanlar soylular ve aristokratlar haline geldi. Çamurla fırlatılan insanlar ise sıradan insanlar ve köylüler oldu.

Bunu sindirin. Çin yaratılış miti, toplumsal eşitsizlik için yerleşik bir açıklama içeriyor — ve bu, tanrıların bir hiyerarşi belirlemesiyle ilgili değil. Yaratanın tembellik etmesiyle ilgili.

Nuwa Kimdir?

Nuwa, yazılı tarihten önceye dayanan Çin mitolojisinin en eski figürlerinden biridir. Savaşan Devletler döneminden (战国, Zhàn Guó, M.Ö. 475-221) itibaren metinlerde yer almasına rağmen, ona ibadet çok daha öncesine dayanıyor.

Fiziksel formu dikkat çekicidir: belden yukarısı insandır, belden aşağısı yılandır. Bu yarı insan, yarı yılan beden (人首蛇身, rén shǒu shé shēn) onu toprak ve suya bağlar — çünkü yılan her ikisinin de bir canlısıdır. Bazı betimlemelerde, kendisi ve kardeş-eşi Fuxi (伏羲, Fú Xī) birbirine sarılmış olarak gösterilir; yılan kuyrukları bir DNA'ya benzeyen çift sarmal yapıda dolanmıştır.

Nuwa'nın Çin mitolojisindeki rolleri arasında şunlar yer alır:

- İnsanlığın yaratıcısı — kil ile şekillendirme hikayesi - Göğü onaran — ünlü "gökyüzünü tamir etme" miti - Evliliğin icatçısı — insanlar arasında evlilik kurumunu tesis etti - Sel hayatta kalanı — bazı versiyonlarda, Fuxi ile büyük bir selden kurtulurlar - Müzik yaratıcısı — şeng (笙), bir ağız organı icat etti

O tek işlevli bir tanrıça değil. O bir uygarlık inşacısı — sadece insanlar yaratmakla kalmaz, aynı zamanda onların hayatta kalmak için ihtiyaç duyduğu araçları ve kurumları da sağlar.

Kil Hikayesi Detaylarıyla

Yaratılış hikayesinin en kapsamlı versiyonu, Ying Shao'nun (应劭) bir Han dönemi metni olan Fengsu Tongyi (风俗通义, Fēng Sú Tōng Yì) kaynaklıdır:

> 俗说天地开辟，未有人民，女娲抟黄土作人。剧务，力不暇供，乃引绳于泥中，举以为人。故富贵者，黄土人也；贫贱凡庸者，引绳人也。

Çeviri: "Halk arasında yaygın bir gelenek, gökyüzü ve yer ilk açıldığında insan yoktu. Nuwa sarı toprağı yoğurarak insanları yaptı. Çalışma zordu ve yetişemiyordu, bu yüzden çamurun içinde bir ip çekti ve kaldırdı ve damlalar insan oldu. Bu nedenle, zengin ve soylular sarı toprak insanlarıdır; yoksul ve sıradanlar ise ip insanlarıdır."

Bu pasajda dikkat edilmesi gereken birkaç şey var.

İlk olarak, malzeme: sarı toprak (黄土, huáng tǔ). Bu genel bir kil değil — özellikle Sarı Nehir havzasının sarı lüzum toprağıdır, Çin uygarlığının beşiği. Mit, insanlığı tam anlamıyla Çin coğrafyasına kökler. Bu belirli topraktan, bu belirli yerden yapıldık.

İkinci olarak, yöntem değişikliği. Nuwa bir yetki devretmiyor. Makine icat etmiyor. Doğaçlama yapıyor. İp tekniği bir hack — bir yorgunluktan doğan kısa bir yol. Yorulup köşe kapmaca oynamaya başlayan bir yaratıcının bir insanlık hali var.

Üçüncüsü, toplumsal yorum. Metin, soylu/sıradan ayrımını asıl bir kader olarak değil, bir üretim kazası olarak sunuyor. Soylular, tanrıların seçtiği için daha iyi değil. Üretim sırasında daha fazla dikkat çektiler diye iyiler. Bu bir kalite kontrol meselesi, kader meselesi değil.

Nuwa ve Diğer Yaratılış Mitleri

Nuwa hikayesi, “kil yapımı” mitlerinin global bir ailesine aittir, ancak onu ayıran belirgin özellikleri vardır.

| Özellik | Nuwa (Çin) | Prometheus (Yunan) | Tanrı (Kutsal Kitap) | Enki (Sümer) | |---------|------------|--------------------|----------------------|--------------| | Yaratıcı cinsiyeti | Kadın | Erkek | Erkek | Erkek | | Malzeme | Sarı kil | Kil + ilahi ateş | Toz + nefes | Kil + ilahi kan | | Yöntem | Elle şekillendirme + ip fırlatma | Şekillendirme | Şekillendirme + nefes verme | Karıştırma | | Yaratıcının bedeni | Yarı yılan | Titan | Biçimsiz/insansı | İnsansı tanrı | | Sosyal sınıflar | Yaratıma entegre | Ele alınmamış | Ele alınmamış | Yaratıma entegre | | Yaratıcının kaderi | İnsanlığa yardım etmeye devam eder | Zeus tarafından cezalandırılır | Egemenliğine devam eder | Egemenliğine devam eder |

En çarpıcı fark cinsiyettir. Nuwa, dünya mitolojisinde çok az bulunan kadın yaratıcılardan biridir. Çoğu yaratılış mitinde pasif maddeleri şekillendiren erkek tanrılar yer alır. Nuwa bunu tersine çeviriyor — aktif yaratıcı kadın ve malzeme (toprak) geleneksel olarak dişil yin ilkesiyle ilişkilendirilmiştir.

Bu, önemsiz bir ayrıntı değil. Yaratılış mitinde kadın bir yaratıcıyı barındıran bir kültür, erkek bir yaratıcıya sahip olan bir kültüre göre dişil ile çok farklı bir ilişkiye sahiptir. Nuwa'nın Çin mitolojisindeki önemi, Çin kültürünün patriyarkal yapısına rağmen, her zaman dişil güce saygının güçlü bir akışını nasıl sürdürdüğünü açıklamaya yardımcı olabilir — İmparatoriçe Wu Zetian (武则天) ve yin kavramının yang ile eşit bir kozmik güç olarak varlığı örnekleriyle.

Hayat Nefesi

Miti farklı anlatan bazı versiyonlar, kritik bir ayrıntı ekler: Nuwa, kil figürlerini şekillendirdikten sonra onlara nefes üfler ve onlara hayat verir. Nefes/hava/enerji için kullanılan Çin karakteri — qi (气, qì) — tüm canlıları canlandıran yaşamsal güç için kullanılan aynı karakterdir.

Bu nefes ayrıntısı, Tanrı'nın Adem'e hayat üflediği İncil yaratılış hikayesi ile paraleldir. Ancak Çin versiyonunda, nefes, aşkın, her şeye kadir bir tanrıdan gelmez. O, kendisi de doğal dünyanın bir parçası olan bir tanrıçadan gelir — insanları populat etmekte olduğu toprak üzerinde yaşayan bir yılan bedenine sahip varlık.

Bu, insan yaşam gücünün (qi) tanrıçanın yaşam gücü ile aynı madde olduğu, rüzgar, bulutlar ve her canlı varlığın nefesi ile de aynı maddenin olduğu anlamına gelir. İlahi ile insani arasında ontolojik bir fark yoktur. Aynı şeyden yapıldık. Aynı enerjiyle canlandırılıyoruz.

Evlilik Kurumu

İnsanları yarattıktan sonra, Nuwa onların kendiliğinden üremek için ona ihtiyacı olmadan bir yol bulmaları gerektiğini fark etti. Çözümü evlilikti (婚姻, hūn yīn).

Lushi (路史, Lù Shǐ), Nuwa'nın "evlilik kurallarını belirlediğini, bir nişan hediyesi olarak bir parça hayvan derisi kullandığını" (女娲祷祠神，祈而为女媒，因置婚姻) kaydeder. O, "ilahi eş bulucu" (神媒, shén méi) ve "evlilik tanrıçası" (婚姻之神) olarak tanınır.

Bu, pragmatik bir yaratılış mitidir. Nuwa sadece insanlar yaratmakla kalmaz — aynı zamanda onların hayatta kalmasını sağlayacak sosyal altyapıyı da inşa eder. O sadece bir heykeltıraş değil; aynı zamanda bir sistem tasarımcısıdır. Üreme, sosyal organizasyon ve sürdürülebilirlik konularını düşünür.

Nuwa için düzenlenen yıllık tapınak festivalleri, hala bazı bölgelerde (özellikle Hebei eyaletinde, Wa Huang Sarayı'nın yakınında, 娲皇宫) eş bulma etkinliklerine dönüştü. Genç insanlar iyi evlilikler dilemek için dua eder ve eski mit ile güncel sosyal uygulamayı birbirine bağlar.

Nuwa Gökyüzünü Onarıyor

Yaratılış hikayesi Nuwa'nın mitolojisinin yalnızca yarısını oluşturur. Diğer yarısı — muhtemelen daha ünlüsü — onun gökyüzünü onardığı hikayedir.

Huainanzi (淮南子, Huái Nán Zǐ) adlı Han dönemi metnine göre:

Su tanrısı Gonggong (共工) Buzhou Dağı'na çarptığında gökyüzünü destekleyen sütunlardan birini kırdı ve gökyüzü çatladı. Ateş alevlendi. Seller yeri kapladı. Yaban hayvanları insanları yedi.

Nuwa'nın yanıtı karakteristik olarak pratiktir:

1. Gökyüzündeki deliği onarmak için beş renkli taşları (五色石, wǔ sè shí) eritmiştir. 2. Kırılan sütunu değiştirmek için dev bir kaplumbağanın (鳌, áo) bacaklarını kesmiştir. 3. Sel sularını engellemek için kamışları yakıp külleri kullanmıştır. 4. İnsanları korkutan siyah ejderhayı öldürmüştür.

Beş renkli taşlar özellikle ilginçtir. Beş sayısı, Çin kozmolojisindeki beş unsuru (五行, wǔ xíng): ağaç, ateş, toprak, metal ve suyu temsil eder. Beş renkli taşlar kullanarak, Nuwa sadece bir deliği kapatmakla kalmıyor — evrenin elemental dengesini yeniden sağlıyor.

Ve geriye kalan taş? Büyük Qing dönemi romanı Kırmızı Salonun Rüyası (红楼梦, Hóng Lóu Mèng) Cao Xueqin (曹雪芹) tarafından yazıldığında, gökyüzü onarılmadan sonra bir taş kalıyor. Bu reddedilen taş, ilahi enerji ile dolu ama kullanılmamış bir taş olarak, sonunda ana karakter Jia Baoyu'nun mücevheri haline geliyor — ve mecazi anlamda, Jia Baoyu'nun kendisi. En büyük Çin romanı, Nuwa'nın geri kalan inşaat malzemesi ile başlıyor.

Feminist Okuma

Modern akademisyenler, giderek daha fazla Nuwa mitini feminist bir bakış açısıyla değerlendiriyor ve bu okuma dikkat çekici. Eğer bu ilginizi çekiyorsa, Gonggong Gökyüzü Sütununu Kırıyor bağlantısına göz atabilirsiniz.

Nuwa yalnız çalışan bir yaratıcılardır. Hayat yaratmak için bir erkek ortağa ihtiyacı yoktur (Fuxi bazı versiyonlarda yer alır ancak yaratılış hikayesi için gerekli değildir). Problemleri otorite ya da şiddet değil, zeka ve emekle çözüyor. Kurallar koymak yerine (yasaklar) evlilik gibi kurumlar inşa ediyor. Dünyayı kırıldığında onarıyor, kıran varlıkları cezalandırmak yerine.

Bunu, Adem'in kaburga kemiğinden yaratılan Havva'nın (Eve) bulunduğu İncil yaratılış hikayesiyle karşılaştırın — türev, ikincil, bir düşünce. Nuwa kimsenin kaburga kemiği değil. O birincil yaratıcısı, ilk hareket ettirici, işi yapan.

Ama feminist okumanın sınırları var. İp fırlatma ayrıntısı — sıradan insanların bir kısayolla yaratılması — cinsiyet dinamiklerine rahatsız edici bir hiyerarşi ekliyor. Eğer Nuwa'nın dikkatli heykeltıraşlığı soyluları üretiyor ve dikkatsiz ip fırlatımı sıradan insanları yaratıyorsa, bu durum farklı emek türlerinin değerini ne kadar etkiler? Özen ve değer arasındaki ilişki ne durumda?

Bu sorular, mitin gündeme getirdiği ama yanıtlamadığı sorulardır. Ve belki de mesele bu. Nuwa'nın yaratılışı kusurlu — kasıtlı, dürüst bir şekilde kusurlu. Yoruluyor. Kısayol alıyor. Sonuçlar düzensiz. Ama yarattığı dünya işlevsel, sürdürülebilir ve kendi uygarlıklarını inşa edebilecek varlıklarla doludur.

Bu, kötü bir günün çalışması değil. İkinci yarıda “tembellik” etse bile.

Miras

Nuwa, Çin kültüründe yaşayan bir varlık olmaya devam ediyor. İmgesi tapınaklarda, festivallerde, sanatta ve edebiyatta yer alıyor. Hebei Eyaleti’nde, Shexian İlçesi'ndeki Wa Huang Sarayı, yıllık yüz binlerce hacı çekmektedir. Nuwa miti, Çin okullarında kültürel miras müfredatının bir parçası olarak öğretilmektedir.

Popüler kültürde, Nuwa video oyunlarında (Smite, Warriors Orochi), televizyon dizilerinde ve animasyon filmlerinde yer alır. Genellikle güzel, güçlü ve şefkatli olarak tasvir edilir — yalnızlık ya da sıkıntıdan (bazı Batılı yaratılış mitlerinin öne sürdüğü gibi değil) hayatla dolu boş bir dünyayı populate etme arzusuyla yaratan bir tanrıça.

Sarı Nehir havzasının sarı kili hala orada, elbette. Ve her yağmur yağdığında, Kuzey Çin'de loess çamura döndüğünde, Nuwa'yı düşünüyorum — yorgun, kararlı, yaratıcı — ipini fırlatırken ve damlaların uçuşunu izlerken.

Her biri bir insan. Her biri canlı.

---

Ayrıca hoşunuza gidebilir:

- Shanhaijing'in Büyülü Eşyaları - Kunlun'un Yeşim Sarayı: Batı Kraliçe Annesi'nin Evi — Shanhai Perspektifi - On Güneş: Gökyüzünün Ateşe Dönüştüğü Zaman